Veluwse Israel Vrijstaat

Rapport van de Universiteit van Groningen over soevereiniteit



Volgens de Universiteit Groningen:

Soevereiniteit

Je PWS over soevereiniteit? Soevereiniteit is één van de belangrijkste begrippen in het internationale recht. Een politieke entiteit (vaak een staat) die soeverein is, heeft namelijk het recht de macht in hun gebied uit te oefenen met uitsluiting van andere staten. Andere staten moeten respect hebben voor de grenzen van een soevereine entiteit en zich onthouden van agressie tegen de entiteit. Alle staten zijn gelijk en kunnen in internationale verdragen treden. Eén staat kan een andere staat niet dwingen. Aan die gelijkheid voor het internationale recht ligt het begrip soevereiniteit ten grondslag.

Toch is het niet zo simpel als het lijkt. Soevereiniteit is namelijk omringd door controversies. Zo is Tibet, volgens de Tibetanen, nu al 49 jaar bezet door China. China schendt hiermee de soevereiniteit van Tibet. Maar China vindt dat Tibet altijd al een onderdeel was van hun staat. Er kan daarom helemaal geen sprake zijn van een soevereiniteitsschending, omdat Tibet nooit soevereiniteit heeft gehad. Ook Venezuela, Colombia en Equador zijn recentelijk in het nieuws geweest met betrekking tot soevereiniteitsschendingen. Venezuela en Equador noemden het soevereiniteitsschending toen Colombiaanse troepen hun landsgrenzen overstaken, terwijl Colombia dit als legitieme zelfverdediging tegen terroristen zag. Uit deze twee voorbeelden blijkt wel hoe lastig het begrip soevereiniteit in de dagelijkse praktijk te hanteren is, en ook dat er verschillende interpretaties van het concept soevereiniteit bestaan.

Verschillende visies
Soevereiniteit is een onderwerp dat meerdere disciplines beslaat. Zo hebben verschillende geleerden zich door de geschiedenis heen zich over dit onderwerp gebogen, denk aan Thomas Hobbes, John Locke, Montesquieu, Rousseau en Machiavelli. Zij hadden allemaal een eigen visie op soevereiniteit en hoewel al deze visies bij hebben gedragen aan
een beter begrip van het concept soevereniteit, is geen van deze visies geheel geaccepteerd als de enige juiste.

Je kunt je PWS beginnen met een beschrijving van het begrip soevereiniteit. Hierbij kun je de verschillende visies van de geleerden opnemen. Het is ook interessant om deze te vergelijken met meningen van mensen die persoonlijk in aanraking zijn geweest met een soevereiniteitsconflict.

Hou hiervoor een interview met iemand die vanwege grensoverschrijdende conflicten (want deze betreffen vaak soevereiniteit) zijn/haar thuisland heeft verlaten. Vraag naar hun visie op soevereiniteit en hun ervaringen in het conflict. Zo'n interview maakt duidelijk hoe soevereiniteit een mens kan raken. Zorg dat vooraf goed duidelijk is waarover je wilt praten, want niet elke vluchteling wil over de ervaring praten. Houd er daarom ook rekening mee dat het gesprek wel eens heftig kan zijn.
Daarna kun je uitleggen waarom soevereiniteit voor iedereen van belang is. Dit vormt een mooie overgang naar het belang van soevereiniteit in internationale relaties en de internationale politiek.

» 'Handboek van het Nederlandse Staatsrecht' van C.W. van der Pot & A.M. Donner
» 'Leviathan' van Thomas Hobbes
» 'Two treatises of government' van John Locke
» ' De Heerser' van Niccolò Machiavelli

Internationale relaties
Soevereiniteit heeft ook te maken met het begrip staat. Een vorst werd vroeger ook wel “een soeverein” genoemd. Het begrip is langzamerhand geëvolueerd in het internationaal recht en nu is soevereiniteit een abstract begrip dat wordt gekoppeld aan een staat in plaats van een persoon. Een soevereine staat is een onafhankelijke staat en, zoals eerder gezegd, alle staten zijn gelijk op het gebied van internationaal recht.

Hoewel men ervan uit gaat dat de Vrede van Westfalen in 1648 het begin is van ons moderne statenstelsel en dus van de soevereine staat, blijkt de discussie in de praktijk nog verhit. In de internationale politiek, het internationaal recht en de internationale relaties is soevereiniteit nog steeds een “hot item”. Malcolm Shaw, een gerenommeerd auteur op het gebied van internationaal recht, beschrijft soevereiniteit als immuniteit voor buitenlandse jurisdictie of inmenging, maar ook als een begrip dat verandert met de verwikkelingen van internationale relaties en politiek.

    Wat is een facto soevereine staat precies?
Taiwan is een facto soevereine staat. Maar wat houdt dat precies in? Heeft dat met erkenning door andere landen te maken? Wie heeft naast Taiwan nog meer de naam facto soeverein te zijn?
   
Anna-Maria: Als ik het goed begrijp wil je weten wat ‘facto’ inhoudt? Ik neem aan dat je wel weet wat een soevereine staat is dus…

In ‘de facto’ zit het woord ‘fact’ opgesloten en dit staat gelijk aan het woord ‘feit’. Het is dus een feitelijke of echte soevereine staat en wordt ook als echte soevereine staat erkend door andere landen. Er is ook nog zoiets als een ‘de jure’ soevereine staat en hierin zit het woord ‘juridisch’ dus meer wettelijk opgesloten. Een soevereine staat ‘de jure’ is dus alleen wettelijk tot soevereine staat uitgeroepen maar wordt als zodanig niet erkend door andere landen. Dit was veelal het geval
tijdens de 2de Wereldoorlog toen Duitsland veel landen had veroverd en de regering was uitgeweken en in ballingschap verkeerde. Deze staten waren dus wel wettelijk erkend, maar in werkelijkheid had de staat geen enkele controle of zeggenschap over het land dat van hen zou zijn.
De meeste soevereine staten zijn echter nu zowel ‘de jure’ als ‘de facto’ en zijn dus zowel wettelijk als echt soevereine staten.

Soevereiniteitsoverdracht - Hoofdinhoud
De steeds groter wordende rol van de Europese Unie en het soevereiniteitsverlies van lidstaten, zijn tegen de achtergrond van de Europese schuldencrisis vaak onderwerp van gesprek. Maar wat houdt soevereiniteit eigenlijk in?

Inhoudsopgave:
1.Wat is soevereiniteit?
2.Hoe geregeld
3.Argumenten in de discussie
1.Wat is soevereiniteit? Soevereiniteit wil zeggen dat een staat binnen zijn grenzen rechtsmacht kan uitoefenen. Vanuit het oogpunt van soevereiniteit, ook wel zelfbeschikking genoemd, kan een staat zich niet bemoeien met de binnenlandse aangelegenheden in een andere staat. Maar soevereiniteit wil ook zeggen dat een staat geen gezag kan uitoefenen
over een andere staat.

Kenmerken van een soevereine staat zijn:
- er is een permanente bevolking- er is een overheid- de staat is onafhankelijk- de staat en heeft autoriteit over een geografisch gebied- de staat heeft de mogelijkheid om internationale betrekkingen aan te gaan met andere soevereine statenVoor dat laatste is van belang dat staten elkaars soevereiniteit erkennen. Het gaat daarbij om het respect voor
elkaars grenzen en gezag. Dit is heel belangrijk voor het internationale recht.

Geschiedenis van de soevereiniteit
Vandaag de dag is de wereld helemaal bedekt met soevereine staten, een grote stap vooruit als er gekeken wordt naar het aantal soevereine staten aan het begin van de twintigste eeuw. Kolonisatie was een geaccepteerd maatschappelijk fenomeen en soevereiniteit was iets voor de elite en voor beschaafde staten. De dekolonisatiebeweging na de Tweede Wereldoorlog
(1939-1945) veranderde deze gedachte aanzienlijk.

Tussen 1945 en 1989 zijn meer dan honderd nieuwe staten geboren. Na de val van de Sovjet-Unie kwamen daar nog eens twintig bij. Na het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918 was het idee van zelfbeschikking en soevereiniteit wijdverbreid.

De gedachte dat iedere natie ondergebracht zou moeten worden in een eigen staat vond veel weerklank en heeft sindsdien veel invloed gehad op de manier mensen met soevereiniteit zijn omgegaan. De droom om de natie samen te laten komen in een eigen staat en de herkenning hier van door de internationale gemeenschap is een belangrijk onderdeel van de traditionele definitie.

2.Hoe geregeld EU en soevereiniteitsoverdracht (van EGKS tot Lissabon)

De lidstaten vormen de grondslag van de EU. In die zin behouden ze dus een vorm van soevereiniteit. Tegelijkertijd dragen ze ook bevoegdheden over aan de Europese Unie: bepaalde, nationale doelstellingen kunnen alleen nog maar worden bereikt door binnen het kader van de EU samen op te treden. Op meerdere terreinen kunnen staten niet langer eenzijdig
handelen omdat belangrijke bevoegdheden voortaan bij de EU liggen: (bijvoorbeeld het monetair en buitenlands beleid)
Het klassieke soevereiniteitsbegrip past daardoor niet meer binnen politieke en juridische realiteit.

3.Argumenten in de discussie: Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over de vraag: 'Bestaat de soevereine staat nog?', waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger.

Pro
- De Europese Unie lijkt op het eerste gezicht een vorm van verlies van soevereiniteit. In de praktijk vormen organen als de Europese Raad slechts een platform voor overleg tussen soevereine staten.- Alle elementen die een staat soeverein maken, bestaan nog. Nederland heeft een eigen overheid, een permanente bevolking, de staat is onafhankelijk en haar autoriteit op eigen gebied en buitenlandse vertegenwoordiging zijn allen behouden. Contra

- Europese landen, waaronder Nederland, dragen steeds meer bevoegdheden over aan de Europese Unie. Hierdoor zijn deze landen niet meer in staat op elk terrein onafhankelijke beslissingen te  nemen.- De casus rond de Hedwigepolder toont aan dat Nederland door haar EU-lidmaatschap haar volledige autoriteit over haar geografisch gebied heeft verloren. (tot zover de Universiteit Groningen).